و بابونه و شبت و بنفشه در قدرى آب بايد جوشيد و گوش ماؤف بخار او بايد داشت و از اشياء كه موجب تسكين وجع است كه سبب او شبره يا ورم باشد چكانيدن حب افيون با دو حبه جندبيدستر است بشير دخترك در گوش و اگر سبب حدوث و حصول تولد گرم باشد در گوش سبب امتداد و طول مدت قرحه و علامت او خاريدن شديد است و احساس به حركت گرم در گوش و ظهور او گاهى و خروج او احيانا از گوش و علاج درين صورت استعمال ادويه قتاله كرم است و اخراج كرم بچكانيدن آب شيح و آب مرزنجوش است بسوراخ گوش و چكانيدن آب برگ شفتالو و يا بوره ارمنى با سركهء تيز و يا عصارهء افسنتين و يا آب شحم حنظل و بعد از تنقيه سوراخ گوش بميلى كه از چشم ساخته شده باشد و ديگر تعطيس و بجذب عطس بقضيب باديان خشك به اين طريق كه يك طرف او را بسوراخ گوش مىبايد خلانيد و سر ديگر را به آتش مىبايد گردانيد و قريب به چهار انگشت كه نزديك مىشود به گوش رطوبات بواسطه آتش منجذب بخارج مىشود و تعطيس به آنست كه از ادويه حاره بسوراخ بينى بدمند و به اين نيز دفع بسيارى از موادى شود از دماغ . [ 131 ] مقاله در بيان علّت صمم و صمم عبارت از كريست و ناشنوائى و اگر اين علت مولودى باشد او را علاجى نيست و صرف اوقات در علاج او ضائع است و همچنين است حدوث او در كبر سن و مشايخ را كه علاج‌پذير نيست مگر بر سبيل ندرت و آنچه از صمم از غير اينهاست يا سبب غلبه ماده صفراست همچنانكه در امراض حاره و بحرانات حادث مىشود بسبب تراقى و تصاعد بخارات بدماغ و امتلاى منافذ ازو انسداد طريق